Piero della Francesca’s fresco ‘de opstanding van Christus’

De voorstelling van het schilderij de opstanding van Christus, van Piero della Francesca (c.1420-1492), verbeeldt geen angstige wachters die opgeschrikt worden door de plotselinge verschijning ´als een bliksemschicht´ van een engel die de steen voor het graf ´in een steenrots´wegrolt, en daar zelf op gaat zitten. Het schilderij wijkt in de uitbeelding van deze cruciale gebeurtenis uit het nieuwe testament nogal af van de beschrijvingen in het evangelie.

Piero della Francesca (c.1420 - 1492), De opstanding van Christus, ca. 1463, fresco en tempera, 225 x 200 cm; Museo Civico, Sansepolcro, Italie
Piero della Francesca (c.1420 - 1492), De opstanding van Christus, ca. 1463, fresco en tempera, 225 x 200 cm; Museo Civico, Sansepolcro, Italie
De wachters op de voorgrond, onder in het beeld, zijn in verschillende houdingen en posities, zittend en halfliggend van voren opzij en van achteren, slapend en sluimerend weergegeven. Ze zitten en liggen voor een graftombe die frontaal van voren is weergegeven. In het midden van de compositie staat de Christusfiguur, zijn linkerbeen gebogen met zijn voet op de rand van de graftombe. In zijn rechterhand houdt hij een vlag die doet denken aan een kruisvaardervlag, wit met een rood kruis. Christus ziet er vitaal, sterk en goedgeproportioneerd uit, zoals een klassiek Grieks beeld dat evenwichtige lichaamsverhoudingen heeft, en hij kijkt de toeschouwer aan. De achtergrond is een heuvelachtig landschap met bomen.

Dit schilderij dat della Francesca midden 15de eeuw, de tijd van de vroege Renaissance in Italië, schilderde is een fresco, d.i. een schildering in temperaverf rechtstreeks in en op de muur. Het schilderij is dus specifiek in en voor een bepaalde plek is gemaakt, n.l. de vergaderzaal van een stadhuis. In dit stadhuis, van het noord Italiaanse stadje Sansepolcro, vergaderde in de tijd van ontstaan de plaatselijke bestuurlijke macht, tegenwoordig is het gebouw een museum.

Tijdens de renaissance van de vijftiende eeuw in Italië waren zowel kunstenaars als opdrachtgevers, zeker in vergelijking met de middeleeuwen, bewuster van zichzelf, en hun plaats in de wereld. Deze cultuurstroming van de renaissance, wedergeboorte, ging ook vooral over de wedergeboorte van de klassiek Griekse, en Romeinse kunst en de uitoefening van wetenschap.

Het is aannemelijk dat dit schilderij van della Francesca onder invloed van dit nieuwe zelfbewustzijn is gemaakt.

De weergave van gevarieerde houdingen en posities van de wachters onder in het beeld, komt overeen met opvattingen uit deze tijd over wat een goed schilderij moest laten zien (zie L. B. Alberti’s Della pittura (1435-36, ->http://www.noteaccess.com/Texts/Alberti/), nl. variatie in houdingen van figuratie, en een afgewogen plaats in de compositie innemend (decorum). De centrale positie van de Christusfiguur voldoet ook aan deze ideeën over ‘decorum’. De manier waarop Christus is afgebeeld wijkt af met hoe dit gebruikelijk was in de middeleeuwen. Hier geen magere lijdende Christus maar een vitaal en sterk ogend, goedgeproportioneerde, bijna atletische figuur, die de toeschouwer aankijkt. (Dit heeft ook duidelijk een relatie met de mimetische kunsttheorie van de Renaissance). Het doet denken een klassiek Grieks beeld met evenwichtige lichaamsverhoudingen, meer dat dan aan iemand die net drie dagen dood in een graf heeft gelegen nadat hij de wrede kruisigingdood is gestorven. Zouden kunstenaar en opdrachtgever, door de uit de dood opgestane Christus als het ware ‘wedergeboren’ te verbeelden, iets willen duidelijk maken aan de toeschouwer?

Zouden kunstenaar en opdrachtgever, door de uit de dood opgestane Christus als het ware ‘wedergeboren’ te verbeelden, iets willen duidelijk maken aan de toeschouwer?

Het graf, waar de Christusfiguur uit opstaat, is frontaal van voren weergegeven. Dit benadrukt de frontale confrontatie van de toeschouwer met de Christusfiguur. Deze figuur is opgestaan uit de dood, maar levensgroot en krachtig en hij kijkt de toeschouwer aan. De slapende Romeinse soldaten (wachters!) bevinden zich onder en voor aan de voorstelling, dichtbij de toeschouwer, maar ook als een fysieke barrière tussen de toeschouwer en de opgestane Christus. De compositie van het schilderij benadrukt de boodschap van het schilderij. Het confronteert de toeschouwer met de opgestane mens/God, die een beroep op hem doet. Het verlangt van de toeschouwer zich te bezinnen over zijn plaats in de wereld.

Advertenties
Piero della Francesca’s fresco ‘de opstanding van Christus’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s